Erzurum Hamam Adresleri Üzerine Hazırladığımız Liste

Erzurum hamamları, Doğu Anadolu’nun en köklü şehirlerinden birinde Osmanlı döneminden bu yana ayakta kalan yapılar arasında yer alır. Şehirde on dört tarihi hamam bulunduğu ve bunların tamamının 16. ile 18. yüzyıllar arasında Osmanlı döneminde inşa edildiği kaynaklarda belirtilir. Klasik Türk hamam mimarisinin özelliklerini yansıtan bu yapılar soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve külhan bölümlerinden oluşur. Girişleri sade bir görünüme sahip olan hamamların soyunmalık kısımları kubbe, ılıklık bölümleri kubbe ya da tonozla örtülmüş; sıcaklık bölümlerinin orta mekanı kubbeyle, eyvanlar tonozla, halvet hücreleri ise kubbe veya tonozla kapatılmıştır. Erzurum’un kubbeli siluetinin önemli bir parçasını oluşturan bu yapıların bir kısmı günümüzde hala faaliyet gösteriyor. Doğu Anadolu’daki hamam geleneğini daha geniş bir çerçevede değerlendirmek isteyenler, yakın coğrafyadaki Kars ve Ağrı illerindeki tarihi hamam yapılarını da inceleme listelerine ekleyebilir.

Muratpaşa Hamamı

Erzurum’un Yakutiye ilçesindeki Atalar Mahallesi‘nde, Muratpaşa Caddesi No:13 adresinde yer alan bu hamam, şehrin en bilinen geleneksel yapılarından biri olarak öne çıkar. 1572 yılında Kuyucu Murat Paşa tarafından yaptırıldığı kabul edilen hamamın, rivayete göre camiden önce inşa edildiği aktarılır. Osmanlı hamam mimarisinin klasik örneklerinden biri olan yapı, 1996 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Hamam soğukluk ve sıcaklık olmak üzere iki ana bölümden oluşur; sıcaklık bölümünde kurna, göbek taşı ve yıkanma alanları bulunur. Ziyaretçi yorumlarında kese ve köpük hizmeti sıkça değerlendirilen noktalardan; hamam sıcaklığı ve mermer dokusu da olumlu paylaşımlar arasında yer alıyor. Google üzerinde 4.1 puan ve 330 yorumla değerlendirilen yapıya (0442) 237 48 20 numarasından ulaşmak mümkün.

Erzurum Hamamı (Fuadiye Hamamı)

Önceleri Pastırmacı Hamamı, Fuadiye Hamamı olarak anılan bu yapı, günümüzde Erzurum Hamamı adıyla bilinir. Yakutiye ilçesinin Ayazpaşa Mahallesi’nde konumlanan hamam, kalenin kuzeyinde yer alır ve mimari özellikleri incelendiğinde 16. yüzyıla tarihlenir. Taşhanı yaptıran Rüstem Paşa’nın hayır eserlerinden olan bu hamamın Mimar Sinan tarzına benzemesinden dolayı onun mektebinden yetişme ustalar tarafından inşa edildiği düşünülmektedir. Soyunmalık bölümüne ahşap bir kapıdan geçilerek ulaşılır; bu bölüm sekiz dilimli ahşap kubbeye sahip üç katlı bir yapıdadır ve birinci katında mermerden şadırvanlı bir havuz bulunur. Sıcaklık bölümü kare planlı olup üzerinde dokuz pencere bulunan bir kubbeyle örtülmüştür; ortada göbek taşı ve etrafında sekiz halvet hücresi vardır. Kadın ve erkek bölümleri ayrı çalışan bu yapı, Osmanlı dönemi çifte hamam düzeninin Doğu Anadolu’daki temsilcilerinden biri konumunda. 198 kullanıcı değerlendirmesiyle 3.7 puana sahip.

Hanım Hamamı

Rabia Ana Mahallesi’nde, Hanım Hamamı Sokak No:18 adresinde bulunan bu yapı, isminden de anlaşılacağı gibi kadınlara yönelik hizmet vermiş tarihi hamamlardan biri. Üzerinde kitabe bulunmayan Hanım Hamamı, Raziye Hanım tarafından yaptırılmış olup Vakıflar Genel Müdürlüğünde Raziye Hanım vakfına kayıtlıdır. Hamama doğusundaki merdivenlerle inilir; kubbeyle kapatılmış soyunmalığın ortasında bir havuz yer alır ve tromplara oturan kubbenin tepe noktasında aydınlatma feneri bulunur. Yapının mimari detayları, Erzurum’daki diğer Osmanlı dönemi hamamlarıyla benzer bir kurgu sergiliyor. Vakıf hamami olarak günümüze ulaşan bu mekan, tarih meraklıları açısından mimari plan özellikleri bakımından incelenmeye değer bir örnek.

Selçuklu Bayan Hamamı

Emirşeyh bölgesinde, Saray Hamamı Sokak No:9 adresinden ulaşılan Selçuklu Bayan Hamamı, kadınlara özel olarak faaliyet gösteren bir hamam. Rabia Ana Mahallesi sınırları içinde, Yakutiye ilçesinde konumlanır. Aynı mahallede yer alan Saray Hamamı’nın 1707 yılında Derviş Ağa tarafından yaptırıldığı bilinir; Selçuklu Bayan Hamamı da bu tarihi dokuyla iç içe geçmiş bir konumda bulunuyor. Henüz Google üzerinde kullanıcı puanı ve yorum bilgisi oluşmamış olan bu mekan, bölgedeki kadınlara yönelik hamam seçenekleri arasında değerlendirilebilir.

Tahta Hamamı ve Saunası

Yeğen Ağa Mahallesi’ndeki Tahtacılar Sokak No:82 adresinde hizmet veren Tahta Hamamı, Erzurum hamamları içerisinde farklı plan tipiyle anılan yapılardan biridir. Kesme taş ve moloz taşla inşa edilmiş, üst örtüsünde tuğla kullanılmış olan Erzurum hamam geleneğinin bir parçası olan bu yapı, Yakutiye ilçesi sınırları dahilinde yer alır. Ziyaretçi yorumlarında yapının tadilat ihtiyacından söz edilmesi, binanın tarihi niteliğine işaret ediyor. Az sayıda değerlendirmeye sahip olan hamam, şehirdeki bağımsız işletme olarak faaliyet gösteren mekanlardan biri.

Yeşil Dumlu Hamamı

Alipaşa Mahallesi’nden erişilen Yeşil Dumlu Hamamı, Yakutiye’de hizmet veren geleneksel yapılar arasında. 0546 805 70 70 numarasıyla iletişime geçilebilen bu hamam, kese ve köpük hizmetleri sunan bir işletme olarak faaliyet gösteriyor. Kullanıcı geri bildirimlerinde hamamın mütevazı yapısı ve sunulan hizmet olumlu paylaşımlar arasında yer alıyor. Google üzerinde 57 yorumla 3.6 puana sahip olan mekan, bütçe dostu bir hamam deneyimi arayanların listesine girebilecek bir seçenek. Hamam unsurlarını koruyan yapısıyla geleneksel Türk hamamı kategorisinde değerlendiriliyor.

Kırkçeşme Hamamı (Tarihi Yapı)

Kitabesi bulunmamakla beraber yapı üslubundan ve plan düzeninden 16. yüzyılda inşa edildiği düşünülen Kırkçeşme Hamamı, değişik zamanlarda onarımlarla büyük değişikliğe uğramış olsa da sıcaklık bölümü orijinal konumunu korur. Kesme taş ve moloz taştan yapılan hamam soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve halvet kısımlarından oluşur. Sıcaklık bölümü ortada kubbeli merkezi bir mekanla haçvari dört eyvandan meydana gelmiş, köşelerinde üzerleri kubbeli birer halvet hücresi bulunur. Boyahane, Şeyhler ve Murat Paşa hamamlarıyla birlikte sıcaklık bölümleri klasik dört eyvanlı plan şemasına sahip yapılardan biridir. Erzurum’un Gürcü Kapı semtinde konumlanan bu yapı, mimari özellikleri bakımından 17. yüzyıla tarihlendirilmesi uygun düşen bir plan sergiler. Mimari karşılaştırma yaparak Erzurum hamam geleneğini anlamak isteyenler bu yapıyı da gezilerine dahil edebilir.